انواع نمک و راهکارهای عملی برای کاهش مصرف آن | تغذیه سالم

شکلای جور واجور نمک:نمک تصفیه شده: همون نمک معمولی و به رنگ سفید شفافه که در بازار عرضه می شه.این نمک از معادن سنگ نمک استخراج شده و بین روند تصفیه – تبلور دوباره- با پاک کردن ناخالصیا مقدار سدیم کلرید اون به ۹۹درصد رسیده.وجود ناخالصی در نمک موجب کاهش شوری و افزایش مصرف اون می شه.اما بدیش اینه بدلیل خاصیت چسبندگی ذرات نمک، عوامل آنتی کیکینگ که در مقادیر بالا سمی هستن به اون اضافه می شه.

۱- نمک غنی شده: امروزه در بیشتر کشورها از جمله ایران نمک تصفیه شده با ریزمغذیای لازم غنی می شه که مهمترین اون ید می باشه. همینطور امکان غنی سازی نمک با آهن و فولات واسه بهتر شدن وضعیت کم خونی هست.

۲نمک دریا( sea salt ): با انجام عمل تبخیربر آب دریا، اقیانوس، دریاچه ها و با کمترین مراحل تصفیه تولید می شه؛ از این رو منبع آب اون شامل مواد معدنی فرق داره که بر رنگ و طعم اون تاثیردارن.

از نظر تغذیه ای بهتره از این نوع نمک در طبخ غذاها استفاده شه اما بدلیل مشکلاتی از جمله آلودگی احتمالی اون به فلزات سنگین مثل جیوه و وجود نمونه های تقلبی بسیار اون در بازار به کار گیری اون پیشنهاد نمی شه.

به هنگام مصرف این نکته رو یادتون باشه که نمک بدست اومده از دریاهای خشک شده – مثل دریاچه ارومیه -شامل ترکیبات سمی برومید و غیر قابل استفاده س.نمک دریا هیچوقت به رنگ سفید شفاف نیس بلکه بدلیل وجود ناخالصی به رنگای متنوعی دیده می شه.

نمک صورتی یا نمک هیمالیا: در واقع نمک فسیل شده دریاست که از بزرگترین معدن نمک دنیا و در پاکستان تولید می شه. این نمک شامل کلسیم، منیزیم، پتاسیم، مس و آهنه.نمک قرمز یا نمک هاوایی، به دلیل وجود اکسیدآهن رنگ قرمز داره.

نمک مشکی: به دلیل وجود ترکیبات سولفوری، آهن و عناصر کم پیدا رنگ مشکی و طعم گوگردی داره.

نمک خاکستری یا سلتیک از سواحل فرانسه و شامل مقدار کمی آبه که موجب مرطوب بودن اون می شه. گاه نمک با دودی کردن هم خاکستری می شه. اینکار واسه دادن طعم دودی به غذا انجام میشه.

۳- نمک کاشر: در واقع همون نمک تصفیه شده یا نمک دریاست که حالت پولکی داره (به دلیل نبود به کار گیری ترکیبات آنتی کیکینگ) و واسه خارج کردن خون از گوشت درمیون یهودیان استفاده می شه. به دلیل شکل فیزیکی اون خیلی راحت روی غذا ریخته می شه.

۴- نمک لبنیات: واسه خارج کردن رطوبت از پنیر و کشک استفاده می شه.

۵-نمک ترشی: بدون افزودنی بوده و در جفت و جور ترشی و شور کاربرد داره.

۶-سنگ نمک: در صنعت استفاده می شه و کاربرد غذایی نداره.

نمک از مواد لازم لازم بدن حساب می شه که در اعمال مهمی مثل کارکرد سیستم عصبی-عضلانی، کاهش غلظت خون و آب میان بافتی، جذب املاح و مواد مغذی از غذا و هزاران مهم دیگه نقش داره. اما امروزه مشکل اصلی دریافت بسیار بالای اون هستش که در دراز مدت موجب بروز مریضیایی مثل فشارخون بالا، سکته، مریضیای قلبی-  عروقی، چاقی، مریضیای کلیوی، سنگ کلیه، دیابت و… می شه.مقادیر پیشنهاد شده نمک در سنین جور واجور:

۱-۳ سال: ۲ گرم در روز، ۴-۱۹ سال: ۲-۳ گرم در روز،۱۹-۴۹ سال: ۸/۳ گرم در روز،۵۰-۷۰سال: ۲ گرم در روز، بالاتر از ۷۱ سال: ۹/۲ گرم در روز

سازمان بهداشت جهانی مصرف ۵گرم نمک در روز رو به عنوان سرانه مصرف هر فرد اعلام کرده که بدیش اینه این رقم در ایران دوبرابره.

امروزه ۷۵درصد نمک به شکل پنهونی و ازغذاهای آماده مثل نون و غلات دریافت می شه و محاسبه اندازه دریافت مشکله. از این رو پیشنهاد می شه حتما به برچسب غذایی و محتوای نمک اونا دقت شه:

غذاها با نمک زیاد:شامل بیشتر از ۵/۱ گرم نمک در هر ۱۰۰ گرم ماده غذایی

غذاها با نمک کم:شامل کمتر از ۵/۱ گرم نمک در هر ۱۰۰ گرم ماده غذایی

     راهکارهایی واسه کاهش نمک مصرفی

سر سفره از نمکدان استفاده نکنین.

از طعم دهنده های دیگه مثل فلفل و آبلیمو استفاده کنین.

میشه غذا رو با اضافه کردن سبزیجات معطر و سبزیجات پخته مثل گوجه فرنگی طعم دار کرد.

به جای نمکدان در سفره از سس گوجه فرنگی و سیر استفاده کنین.

         وضعیت نمک در ایران

در ایران از سال ۱۳۷۱ طرح غنی سازی نمک با ید با هدف کاهش مشکلات به وجود اومده به وسیله کمبود ید انجام می شه. از مشکلات کمبود ید میشه به سقط جنین و مرده زایی، کریتینیسم-یه جور عقب موندگی– مشکلات عصبی حرکتی، گواتر،کم کاری تیروئید و… اشاره کرد. حالا خوبیش اینه با اجرای این طرح درسال ۱۳۷۵ ایران به عنوان کشور خالی از مشکلات به وجود اومده به وسیله کمبود ید شناخته شد.

الان تقریبا همه نمکای استاندارد موجود در بازار به استثنای نمک دریا با ید غنی می شن. لازمه به هنگام مصرف نمک ید دار به نکات زیر توجه شه:

به هنگام طبخ غذا، نمک در انتهای پخت اضافه شه.

نمک یددار نباید به مدت طولانی در برابر نور خورشید و یا رطوبت قرار گیرد.با نگهداری بیشتر از یکسال قسمت بزرگی از ید اون از کف میره.بهتره در ظروف درب دار و بدون منفذ و غیر شفاف نگهداری شه.

به تاریخ مصرف ، پروانه ساخت از وزارت بهداشت و عبارت تصفیه شده – تبلور دوباره- روی اون دقت شه.

از مصرف هرگونه نمک با عنوان “صادراتی صنعتی” که مصرف خوراکی ندارن و یا نمک دریا که مقادیر ید اون ناکافیه دوری شه.در آخر یادتون باشه که نمک نه فقط مهمترین طعم دهنده غذایی بلکه یه ماده لازم واسه بدنه ازاین رو مصرف بیشتر و یا کمتر از مقادیر پیشنهاد شده اون موجب بروز مشکل در کارکرد طبیعی بدن می شه.

زینت محمدپور دانشجوی کارشناسی ارشد علوم تغذیه زیر نظر دکتر نیاز محمدزاده

زیبـــاشـــو دات کام

شکلای جور واجور نمک و راهکارهای عملی واسه کاهش مصرف اون was last modified: ژانویه ۳rd, 2015 by ملیکا بینا

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *